و تفريط آن « حرص » و « تنبلى » است ، حد اعتدال قوه غضبيه « شجاعت » و افراط و تفريط آن « تهور » و « ترس » است ، حد اعتدال قوه فكريه « حكمت » و افراط و تفريط آن « جربزه » و « كودن بودن » است ، و از مجموع اين ملكات معتدله در نفس ملكه چهارمى به وجود مىآيد كه « عدالت » ناميده مىشود ، و حقيقت آن اين است كه هريك از قوا را در حد شايسته خود نگه دارند ، و دو طرف افراط و تفريط آن « ظلم » و « قبول ظلم » كردن است . « 1 » س 144 - اصول « اخلاق فاضله » و فروع آن كدامند ؟ ( بحث اخلاقى ) ج - مجموع چهار اصل ( عفت ، شجاعت ، حكمت ، عدالت ) اصول اخلاق فاضله را تشكيل مىدهند ، و از هريك فروعى منشعب مىشود ، و نسبت هر يك از اين فروع به اصل خود نسبت نوع است به جنس ، اين فروع بسيارند مانند : جود ، سخاوت ، قناعت ، شكر ، صبر ، شهامت ، جرأت ، حياء ، غيرت ، خيرخواهى ، بزرگوارى ، تواضع و امثال آن ، كه در كتب علم اخلاق مشروحا بيان شده . علم اخلاق حدود هريك از فروع مزبور و طرف افراط و تفريط آن را تشريح مىكند سپس فضيلت بودن آن را توضيح داده و طرز تحصيل آن را از راه علم و عمل روشن مىسازد . ( از جدول ذيل كه به صورت درختى رسم شده به آسانى مىتوان فروعى را كه از هريك از اصول اربعه منشعب مىشود تشخيص داد ) . « 2 »

--> ( 1 ) . همان . ( 2 ) . الميزان ( 40 جلدى ) ؛ ج 2 ، ص 243 - 244 .